جهش بازار ارز ایران زیر سایه اثر ژانویه/ اثر ژانویه چیست و چطور شکل میگیرد؟
بررسیها پیرامون جهش اخیر بازار ارز حاکی از افزایش تقاضای فصلی در آستانه سال نوی میلادی و همچنین اثر ژانویه و انتظارات تورمی است.
طی هفته گذشته دلار آزاد در محدوده ۱۱۴ هزار تومان معامله میشد و قیمت آن طی این روزها حتی به مرز119هزار تومان نیز رسیده است.
از سوی دیگر نیز دلار هرات، درهم امارات و بازارهای منطقهای در حال حرکت در مسیری مشابه هستند که این موضوع حاکی از آن است که تقاضای فصلی نهفقط داخلی، بلکه در سطح منطقهای نیز فعال شده است.
طبق آنچه تحلیلگران به آن اعتقاد دارند، آنچه در ظاهر بهعنوان نوسان بازار داخلی دیده میشود، در واقع بازتاب یک چرخه جهانی و منطقهای است که می توان گفت همه ساله و با آغاز ژانویه خود را در بازار ارز ایران نشان میدهد اما با این حال باید به این موضوع توجه داشت که افزایش تقاضای فصلی همه ماجرا نیست.
در واقع جهش اخیر دلار حاصل مجموعهای از عوامل داخلی و خارجی است، که مهمترین نیروی محرک آن افزایش تقاضای فصلی پایان سال میلادی و چرخه همیشگی ژانویه است؛ چرخهای که امسال بهدلیل نااطمینانیهای سیاسی و تورمی با شدت بیشتری ظاهر شده است.
چرا اثر ژانویه مهم است؟
الگوی مشخصی در بازار ارز ایران طی سالهای اخیر مشاهده شده است، بطوری که طی آذر و دی ماه و بهویژه هفتههای منتهی به سال نوی میلادی، تقاضا برای ارز افزایش پیدا می کند.
این پدیده که در میان فعالان بازار به اثر ژانویه مشهور است دارای، 3ریشه اصلی است که شامل موارد زیر می شود:
تسویهحسابهای تجاری پایان سال
بطور معمول واردکنندگان و شرکتهایی که با طرفهای خارجی کار میکنند، پیش از بستهشدن سال مالی باید بدهیها، حوالهها و پرداختهای دلاری خود را انجام دهند.
موضوعی که سبب افزایش ناگهانی تقاضا برای حواله و اسکناس در هفتههای پایانی سال میلادی میشود.
سفارشگذاری کالای زمستانی و ابتدای سال
بسیاری از واردکنندگان برای تأمین نیازهای سال آینده یا موجودی فصل زمستان، سفارشهای خود را در آذر و دی نهایی میکنند.
در واقع این الگوی زمانی سبب میشود تا فشار تقاضای ارزی حتی پیش از شروع ژانویه خود را در بازار نشان دهد.
جهش سفرهای خارجی
افزایش سفرهای کاری و خانوادگی ایرانیها طی ماههای آذر و دی، چه برای تعطیلات کریسمس و چه برای سفرهای تجاری، یکی دیگر از عوامل رشد تقاضای اسکناس است؛ این سفرها در آمار رسمی دیده نمیشوند اما در بازار آزاد اثر مشخصی برجای میگذارد.