ثبت جهشی تاریخی در نرخ اخزا/عبور میانگین بازده اوراق خزانه از 38 درصد

براساس اخبار منتشر شده، میانگین نرخ بازده اوراق خزانه اسلامی در روز دوشنبه؛ 10 آذر 1404 با ثبت رکوردی جدید به بالای 38 درصد رسید.

بررسی ها حاکی از آن است که این سطح در تاریخ بازار بدهی بی سابقه بوده است و از این رو می توان گفت، عبور نرخ اخزا از سقف تاریخی خود، پیام مهمی برای بازار سهام، سیاست‌گذار و چشم‌انداز تورم دارد.

اما پیش از آن که به این موضوع بپردازیم باید بدانیم اصلا نرخ اخزا چیست:

نرخ اخزا چیست؟

اخزا در واقع مخفف عبارت اوراق خزانه اسلامی است.

اوراق بدهی بدون کوپنی که توسط دولت و بمنظور تأمین کسری بودجه منتشر می‌شوند.

در واقع با انتشار این اوراق دولت متعهد می‌شود تا در سررسید مشخص، مبلغی معادل ارزش اسمی اوراق را به خریدار بپردازد و با توجه به این موضوع که اخزا در بازار ثانویه با قیمتی پایین‌تر از ارزش اسمی معامله می‌شود، نرخ سود یا نرخ بازدهی اخزا از اختلاف قیمت خرید و مبلغ سررسید حاصل می شود.

فرمول محاسبه نرخ اخزا به چه صورت است؟

براین اساس در صورتی که اوراقی با قیمت ۹۰۰٬۰۰۰ تومان خریداری شود و ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان در سررسید ۱ ساله پرداخت کند، نرخ بازدهی سالانه آن حدود ۱۱٪ خواهد بود.

دلیل اهمیت نرخ اخزا چیست؟

در بازار سرمایه نرخ اخزا به‌عنوان معیاری برای نرخ سود بدون ریسک شناخته می‌شود و با توجه به این موضوع که دولت متعهد به پرداخت مبلغ در سررسید است و ریسک نکول آن بسیار پایین است، این نرخ مبنایی برای مقایسه با سایر فرصت‌های سرمایه‌گذاری قرار می‌گیرد.

اما برسیم به اصل مطلب که رکوردشکنی نرخ اخزا است:

همانطور که اشاره شد، بازار بدهی در روز 10 آذر 1404 شاهد رکوردشکنی کم‌سابقه‌ای بود، بطوری که طی این روز میانگین نرخ بازده اوراق خزانه اسلامی (اخزا) با افزایش قابل توجه، از مرز 38 درصد عبور کرد.

نرخ بازده 90روزه طبق بررسی داده‌های منتشرشده، به حدود 37 درصد رسید که می توان گفت حاکی از تشدید نگرانی فعالان بازار نسبت به ریسک‌های اقتصاد کلان و کمبود نقدینگی است.

بررسی نمودار یک‌ساله اوراق خزانه این موضوع را روایت می کند که از ابتدای سال 1403 تاکنون نرخ اخزا شاهد روندی پرنوسان بوده است اما از سوی دیگر طی هفته‌های اخیر با شدت بیشتری رو به افزایش گذاشته است.

براین اساس ثبت سطح 38 درصد به‌عنوان یک سقف تاریخی، می تواند حامل پیام روشنی از افزایش انتظارات تورمی، فشار بر منابع مالی دولت و تنگنای نقدینگی سیستم بانکی باشد.

براساس آنچه کارشناسان معتقدند، تداوم رشد نرخ بهره بدون ریسک می‌تواند اثرات قابل توجهی بر سایر بازارها از جمله سهام، مسکن و ارز داشته باشد.

بطور معمول افزایش نرخ اخزا در بازار سهام، می تواند سبب کاهش جذابیت سهام و همچنین انتقال بخشی از نقدینگی به بازار بدهی ‌شود، از سوی دیگر این افزایش در بازار پول، حاکی از تشدید رقابت بانک‌ها برای جذب منابع است.

در واقع عبور نرخ بازده اوراق از این سطح می‌تواند هشدار مهمی برای سیاست‌گذار محسوب شود، چراکه افزایش نرخ‌های بلندمدت بدهی، هزینه استقراض دولت را بیشتر می کند و از این رو مدیریت کسری بودجه دشوارتر می شود.

در صورتی که شرایط فعلی ادامه یابد، بازار بدهی در محور اصلی تحلیل‌های اقتصادی قرار می گیرد، بطوری که بسیاری از فعالان اقتصادی در انتظار این موضوع هستند تا ببینند آیا این روند افزایشی در نرخ‌های بدون ریسک ادامه‌دار است یا خیر.