چه عواملی میتواند سبب بروز و افزایش تورم ایران شود؟
تورم براساس مبانی علم اقتصاد، درپی افزایش عرضه پول و نقدینگی رخ می دهد.
بسیاری از کارشناسان اقتصادی بر این موضوع معتقدند که عامل اصلی رشد نقدینگی و تورم در کشور، کسری بودجه دولت است.
یا اگر بهتر بخواهیم بگوییم، زمانی که منبع اصلی تامین بودجه دولت یعنی فروش نفت به علت تحریمها محدود شود، بطور معمول دولت کسری بودجه خود را از طریق ایجاد بدهی یا استقراض از شبکه بانکی پوشش میدهد که در این میان استقراض شبکه بانکی دارای پیامدهای تورمی است چرا که نظام بانکی کشور بمنظور تامین منابع مورد نیاز خود به بانک مرکزی وابسته است و بنوعی دولت به صورت غیر مستقیم از بانک مرکزی وام میگیرد.
اما با این وجود طی سالهای اخیر نقش متغیر دیگری در تورم اهمیت پیدا کرده که آن نرخ ارز است.
نرخ ارز در واقع متغیری است که در کشورهای درحال توسعه عاملی محوری در فرایند مربوط به تورم و حتی رشد اقتصادی محسوب می شود.
برخی کارشناسان اقتصادی درباره این موضوع معتقدند که در نتیجه اعمال تحریمها ، شوک به اقتصاد وارد شده و افزایش انتظارات تورمی سبب رشد نقدینگی و در نتیجه نرخ ارز و تورم میشود و در مقابل یافتههای اقتصاددان برجسته ایرانی حاکی از این موضوع است که برخلاف نظریات جریان اصلی علم اقتصاد، در ایران این افزایش نرخ ارز است که سبب تورم میشود و نه بالعکس.
در واقع نقش رشد عرضه پول در تورم و تغییرات نرخ ارز اندک ارزیابی شده است و در مقابل نرخ ارز محرک اصلی تورم و رشد تولید تلقی شده است که البته در این میان باید اشاره کرد که اثر افزایش نرخ ارز در رشد تولید تنها برای یک فصل بوده و بعد از آن اثر منفی بر تولید خواهد داشت.