زنگ خطر بیآبی برای ۵۰ شهر در ۲۴ استان کشور
کاهش ۴۰ درصدی بارشها، افت ۴۳ درصدی ورودی سدها و کسری ۱۴۹ میلیارد مترمکعبی منابع آب زیرزمینی، زنگ خطر جدی برای ۵۰ شهر در ۲۴ استان کشور به صدا درآورده است.
سال گذشته ایران یکی از شدیدترین دورههای خشکسالی دهههای اخیر را پشت سر گذاشت، بطوری که آثار آن همچنان ادامه دارد.
براساس آمار منتشر شده میزان بارشها از مهرماه ۱۴۰۳ تاکنون به ۱۴۸.۴ میلیمتر رسیده که در مقایسه با میانگین بلندمدت ۳۹ درصد و نسبت به سال آبی گذشته ۴۰ درصد کاهش نشان میدهد.
میانگین دمای کشور طی پنج دهه گذشته حدود ۲.۷ درجه سانتیگراد افزایش یافته و این موضوع به تشدید تبخیر آب و افزایش تعرق گیاهان منجر شده است؛ عاملی که خود فشار بیشتری بر منابع آبی وارد میکند.
در پی کاهش بارشها و افزایش دما، منابع تجدیدپذیر آب کشور طی سه دهه اخیر بهشدت تحلیل رفته است.
بررسیها حاکی از آن است که سرانه آب تجدیدپذیر ایران که در سال ۱۳۳۵ حدود ۶۸۵۸ مترمکعب برای هر نفر بود، در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۲۲۷ مترمکعب کاهش یافته است؛ کاهشی چشمگیر که ایران را به آستانه تنش آبی میرساند.
می توان گفت این روند کاهشی بیانگر فشار مضاعفی است که بر جمعیت، کشاورزی و اقتصاد کشور تحمیل میشود و لزوم مدیریت بهینه منابع را بیش از پیش آشکار میسازد.
کاهش بارش و برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی سبب شده است تا ۴۲۷ دشت از مجموع ۶۰۹ دشت کشور در وضعیت ممنوعه یا ممنوعه بحرانی قرار بگیرند. این بدان معناست که سفرههای آب زیرزمینی بهطور گسترده در حال افت هستند و امکان جبرانپذیری این کاهش در کوتاهمدت وجود ندارد.
از سوی دیگر نیز کسری مخازن تجمعی منابع آب زیرزمینی به حدود ۱۴۹ میلیارد مترمکعب رسیده است؛ رقمی که هر سال در حال افزایش بوده و پیامدهای جدی برای کشاورزی، صنعت و تأمین آب شرب دارد.
براین اساس می توان گفت افزایش دمای کشور نیز تشدیدکننده بحران آب است.
متوسط دمای ایران طی ۵۰ سال گذشته ۲.۷ درجه سانتیگراد افزایش پیدا کرده و از حدود ۱۶.۶ به ۱۹.۳ درجه رسیده است.
در واقع این افزایش دما سبب بالا رفتن تبخیر آب و تعرق گیاهان شده و در کنار کاهش بارشها، ناترازی و کمبود منابع آبی را تشدید کرده است.