روند کاهشی صادرات برق

مصرف برق کشور در میانه تابستان 1404 به مرز ۷۷ هزار مگاوات رسید که براساس آمار میزان واردات برق ایران بیش از پنج برابر صادرات شده و در حال حاضر نیز صادرات برق به عراق به صفر رسیده است.

براساس آمار موجود ظرفیت تبادل برق ایران با کشورهای همسایه به حدود ۳۰۰۰ مگاوات می رسد و می توان گفت ایران با تمام کشورهایی که مرز خاکی دارد بنوعی امکان تبادل انرژی نیز دارد، به‌طوری که از سه کشور آذربایجان، ارمنستان و ترکمنستان واردات و به سه کشور عراق، پاکستان و افغانستان صادرات برق صورت می گیرد.

از سوی دیگر با کشور ترکیه تبادل دوطرفه یعنی هم صادرات و هم واردات می‌تواند داشته باشد.

اما از سوی دیگر سیاست کشور در تبادل برق بر محور تراز صفر دنبال می‌شود، از این رو در مواقعی که مازاد تولید وجود دارد، برق به کشورهای هدف صادر می‌شود و در زمان کمبود آن که بیشتر در فصل گرم سال است، واردات صورت گیرد.

در واقع می توان گفت در این سیاست با توجه به تفاوت ساعت شرعی، روزهای تعطیلی و اوج بار موضوع واردات تعادل پیدا می کند (ترکیه روزهای شنبه و یکشنبه تعطیل است و ایران پنجشنبه و جمعه و بر این اساس و پیک ایران و ترکیه نیز با یکدیگر تفاوت دارد).

بررسی آمارهای رسمی نیز حاکی از آن است که صادرات عمده برق کشور که پیش‌تر در قالب قراردادهای بین المللی به عراق انجام می‌شد، این روزها به‌طور کامل متوقف شده و در خصوص افغانستان نیز طبق تعهد بین‌المللی قراردادی است که بسیار کمتر از واردات برق به کشور است.

بدین معنا که تنها در تاریخ ۲۲ مرداد ماه حدود ۴۰۰ مگاوات برق وارد کشور شده است و این موضوع در حالی است که صادرات تنها ۸۰ مگاوات بوده است.

می توان گفت این روند بیانگر اولویت‌دهی ایران به پایداری شبکه داخلی در برابر تعهدات صادراتی است؛ تغییری که نشان می‌دهد حفظ امنیت انرژی در تابستان بر هر ملاحظه دیگری تقدم یافته است.

درواقع با شدت گرفتن گرمای هوا، بار شبکه برق کشور به مرز ۷۷ هزار مگاوات نزدیک شده است؛ عددی که اگرچه هنوز به رکورد ۸۰ هزار مگاوات سال گذشته نرسیده، اما همچنان خطر ناپایداری شبکه را گوشزد می‌کند.

شرکت توانیر برای عبور از این شرایط، ۱۴ کلان‌طرح حیاتی را در سراسر کشور تعریف کرده و تنها در منطقه شمال (استان‌های مازندران و گلستان) ۲۶ پروژه مهم با سرمایه‌گذاری بیش از ۶۰۰۰ میلیارد تومان به بهره‌برداری رسیده است.