چرا روبل طی سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ سقوط کرد؟
نرخ برابری روبل با دلار در دوران پیش از جنگ اوکراین تقریباً تثبیتشده بود اما با آغاز جنگ، بهسرعت سقوط کرد و به سطوح بیسابقهای رسید.
طی سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ روبل با سقوط مواجه بود.
در واقع می توان گفت، سقوط روبل صرفاً یک افت ارزی نبود، بلکه نماد یک شوک ژرف ژئوپولیتیکی و مالی بود که بنیانهای اقتصاد روسیه را به لرزه درآورد.
روسیه با آغاز جنگ اوکراین، با مجموعهای از تحریمهای چندلایه و هدفمند از سوی غرب مواجه شد؛ تحریمهایی که نهتنها بانک مرکزی این کشور را از دسترسی به ذخایر ارزیاش محروم کرد، بلکه صادرات فناوری، قطعات صنعتی و سرمایهگذاری خارجی را نیز بهشدت محدود ساخت.
از سوی دیگر بازار ارز روسیه تقریباً یکشبه دچار بیثباتی شد؛ سرمایهگذاران خارجی داراییهای خود را خارج کردند، بانکهای غربی روبل را کنار گذاشتند و تقاضای داخلی برای دلار و یورو بهشدت افزایش یافت و در نهایت کاهش ناگهانی ارزش روبل در برابر ارزهای اصلی واکنش اولیه بازار به این بحران، بود.
نرخ برابری روبل با دلار، که در دوران پیش از جنگ تقریباً تثبیتشده بود، بهسرعت سقوط کرد و به سطوح بیسابقهای رسید.
از این رو بانک مرکزی روسیه بمنظور مهار این بحران، با افزایش نرخ بهره تا ۲۰ درصد و اعمال کنترل شدید بر خروج سرمایهها، توانست موقتاً از ریزش بیشتر جلوگیری کند، اما آسیب ساختاری به اعتماد عمومی و جایگاه بینالمللی روبل وارد شده بود.
بررسی عوامل سقوط روبل
سقوط روبل در این دوره را میتوان حاصل سه عامل همزمان دانست:
انزوای مالی بینالمللی: قطع دسترسی به سوئیفت و بلوکه شدن ذخایر خارجی.
شوک انتظارات: فرار سرمایه، تقاضای ناگهانی برای ارزهای خارجی، و بیاعتمادی به آینده سیاسی و اقتصادی این کشور.
فشارهای وارداتی و فناورانه: کاهش واردات و دسترسی به کالاهای سرمایهای، که خود به رکود تولید و تضعیف روبل دامن زد.
در واقع آنچه در ظاهر یک نوسان ارزی بود، در واقع بازتاب یک گسست ژئوپولیتیکی و یک بازآرایی اقتصادی پرهزینه بود که همچنان آثار آن بر رفتار سیاستگذار پولی روسیه سنگینی میکند.