ایران چقدر از پتانسیل صادراتی خود استفاده کرده است؟

بررسی شاخص پتانسیل تجاری حاکی از آن است که کشورهای کمتری طرف صادرات ایران بوده اند و کالاهای صادراتی ایران نیز یا بازارهای خود را از دست داده‌اند و یا اینکه نتوانستند در بازارهای جدید نفوذ کنند.

درجه باز بودن اقتصاد ایران، که از نسبت تجارت به تولید ناخالص داخلی به دست می‌آید، از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴ روندی صعودی داشته، اما از آن پس به ویژه در دهه ۱۳۹۰ با نوسانات شدید و عدم ثبات اقتصادی، دچار افت شده است.

ایران در سال ۲۰۲۲ از نظر شاخص باز بودن اقتصاد، رتبه ۱۲۸ را در میان ۱۷۸ کشور به دست آورده که نشان‌دهنده تعامل پایین با اقتصاد جهانی است.

در واقع شاخص پتانسیل تجاری نشان می‌دهد، کشورهای کمتری طرف صادرات ایران بوده و کالاهای صادراتی ایران نیز یا بازارهای خود را از دست داده‌اند و یا اینکه نتوانستند در بازارهای جدید نفوذ کنند. ایران عمدتاً به بازارهایی نظیر عراق و چین وابسته است؛ به طوری که صادرات واقعی به عراق حتی ۸۸ درصد بیش از پتانسیل تجاری پیش‌بینی شده بوده است.

این تمرکز می‌تواند سبب شود تا اقتصاد ایران در برابر تغییرات روابط دوجانبه آسیب‌پذیر شود و در مقابل، ایران از پتانسیل‌های تجاری خود با کشورهایی، چون روسیه و سوریه به‌طور مطلوب استفاده نکرده و هنوز نتوانسته سهم مناسبی از بازار آنها کسب کند.